dinsdag, juni 20, 2017

Jean Echenoz: Hardlopen

Hardlopen gaat over hardloper Emil Zátopek, bijgenaamd De Tsjechische Locomotief, en is de tweede in een korte reeks van drie biografische romans van Jean Echenoz. De eerste gaat over de Franse componist Maurice Ravel en heeft diens achternaam als titel, de laatste, Flitsen, gaat over de uitvinder Nikola Tesla. Na het lezen van de eerste van deze serie over de laatste jaren van Ravel in de Verenigde Staten, haakte ik af als volger van het werk van Echenoz. Ik vond dat boek te somber en het kon me maar niet boeien. Au piano, de dikke roman die er aan voorafging vond ik fantastisch en misschien had dat er mee te maken dat de opvolger alleen maar kon tegenvallen.

Pas met 14 dat ik moest lezen omdat ik bezig was met een theaterstuk over de Eerste Wereldoorlog haakte ik opnieuw aan als fan van Echenoz waarvan ik tot dan toe van Lac tot en met Ravel alle zeven achtereenvolgende romans had gelezen.

De carrière van Zátopek begint in de Tweede Wereldoorlog tijdens de bezetting van Tsjechië door de Duitsers. In eerste instantie heeft hij helemaal geen zin om hardloper te worden maar langzamerhand krijgt hij er steeds meer zin in en ontdekt hij dat hij bijna alle wedstrijden waaraan hij meedoet wint. Tot woede van de Duitsers die graag gezien hadden dat de Germaanse renners de beste zouden zijn. Na de oorlog wordt Zátopek een held van de communistische heilstaat, een voorbeeld. Dit hindert hem soms in zijn carrière omdat de leiders bang zijn dat hij tijdens een wedstrijd in het buitenland zal overlopen naar het westen.

Geraffineerd beschrijft Echenoz hoe de geheime dienst hem voortdurend in de gaten houdt, zijn interviews censureert of op essentiële punten anders weergeeft en hem woorden in de mond legt die hij nooit heeft uitgesproken. Ook een hoogtepunt is de pagina met beschrijvingen van diverse wijzen van hardlopen en de manier waarop de held van het verhaal loopt. Tegen alle regels in, alhoewel, dat moet gezegd, hij de uitvinder is van de eindsprint.

Nadeel van dit boek is dat de geschiedenis uiteindelijk toch teveel een 'en toen, en toen' verhaal blijft. Zoals verwacht bereikt de hoofdpersoon op een gegeven moment het hoogtepunt van zijn loopbaan waarna het alleen nog maar bergafwaarts kan gaan, zoals in de loopbaan van elke sportman of -vrouw. Wat Echenoz wel doet is sympathie opwekken voor de hardloper en tonen wat voor innemende man Zátopek was.

dinsdag, juni 13, 2017

Dave Eggers: A hologram for the king

Een man, Alan Clay, een consultant, wordt in A hologram for the king naar Saoedi Arabië gestuurd om een hologram te verkopen aan een koning. Hij is een mislukkeling en dit is zijn laatste kans. Ooit werkte hij voor een grote Amerikaanse fietsenfabriek die onder zijn leiding en als gevolg van de globalisering verplaatst werd naar China, hemzelf werkeloos achterlatend. Hij kan het collegegeld voor zijn dochter niet meer betalen en daarom moet er iets gebeuren. Maar de koning laat hem wachten en wachten. Hij raakt bevriend met een chauffeur, komt in contact met een dame van de Deense ambassade waar hij in een orgie terecht komt, en met een knappe vrouwelijke dokter die hem verlost van een vreemd gezwel in zijn nek.

Terwijl Clay dagen lang wacht in gezelschap van drie nerds met laptops, twee vrouwen en één man, in een grote witte tent in de woestijn, begint hij steeds opnieuw aan een brief aan zijn dochter om te vertellen dat hij haar niet meer kan onderhouden. Ook zijn er flashbacks naar thuis waar zijn buurman vlak voor zijn vertrek het meer is ingelopen en daar dood weer uit opgetakeld.

De figuur van Clay zou weggelopen kunnen zijn uit een roman van Arnon Grunberg zoals hij worstelt om iets van zijn leven te maken. De situatie, het verdwijnen van de industrie in de Verenigde Staten, de globalisering, is een van de veroorzakers van het succes van Donald Trump. De ouderwetse arbeiders zijn werkeloos geworden als gevolg van het verplaatsten van de productie naar lage-lonenlanden door consultants zoals Clay.

Ik was behoorlijk onder de indruk van What is the what het enige andere boek van Dave Eggers dat ik tot nu toe gelezen heb. Een heel bijzonder boek. Dat was een documentaire roman en ik was benieuwd naar een geheel zelfverzonnen boek van Eggers. Maar ook dit boek raakte een snaar, de steeds mislukkende pogingen van de vader een brief te schrijven aan zijn dochter, de met tederheid en humor beschreven mislukte seks met de vrouwen die hij ontmoet, en uiteindelijk het ontroerende van het verhaal van Alan Clay met wie je je verbindt en van wie je hoopt dat het hem toch lukt.

vrijdag, juni 09, 2017

Operomanija: Confessions

Confessions, a spatial opera in the dark is een bijzondere opera. Je moet hem geblinddoekt ervaren. Bij binnenkomst in de halfduistere ruimte in één van de Noletloodsen in Schiedam staan de stoelen rondom opgesteld rondom een stoel op een verhoging in het midden. Op elke stoel ligt een venetiaans masker waarvan met doek de gaten waardoor je zou moeten kijken zijn dichtgemaakt. Eén geselecteerde bezoeker neemt plaats op de middenste stoel, de zogenaamde pink chair, krijgt een doek omgeslagen en de rest zit rondom zonder iets te zien naar dat midden gericht.

Vervolgens worden alle zintuigen geprikkeld behalve het zicht. We horen muziek van alle kanten, elektronica, aria's, ik voel een jurk langs mijn been strijken, er wordt in mijn oor gefluisterd, ik krijg waterdruppels over me heen, ruik parfum. Een totaalervaring.

De inhoud van de voorstelling valt me jammergenoeg tegen. De zeven delen van de voorstelling gaan over de zeven hoofdzonden, iets wat me tijdens het luisteren niet is opgevallen. Toch het programma van te voren moeten bestuderen, iets wat ik meestal voor achteraf bewaar. In dit geval was het waarschijnlijk beter geweest die volgorde om te keren.

Maar hoewel de elektronische muziek mij niet zo kan bekoren, dat is een kwestie van smaak, is het een fantastisch concept. Een geweldige ervaring die ik niet graag had willen missen.