dinsdag, september 26, 2017

James Joyce: Dubliners

Schetsen van de levens van inwoners van Dublin aan het begin van de vorige eeuw, dat is Dubliners van James Joyce. Na het lezen van Ulysses moest ik natuurlijk ook dit vroege werk van Joyce lezen. Ik begon er aan het begin van dit jaar aan met de gedachte dit jaar eens alleen maar korte verhalen te lezen. Niet gelukt. Ook nam ik me voor om dit jaar alleen maar boeken te lezen die voor 2017 uitgekomen zijn. Ook niet gelukt. Ik begon goed, met Maarten 't Hart (Dienstreizen van een thuisblijver) en Bob den Uyl (Onuitroeibare misverstanden), maar bij de toen nieuwste roman van Arnon Grunberg (Moedervlekken) en het boekenweekgeschenk van Herman Koch (Makkelijk leven) ging het mis. Met Simenon (Maigret en de varkentjes zonder staart) zat ik weer even op het goede spoor, alhoewel de verhalen in dat boek niet zo goed zijn, maar uiteindelijk ben ik toch weer meer romans dan korte verhalen aan het lezen. Terwijl korte verhalen toch zo mooi kunnen zijn. Dat blijkt uit deze bundeling van James Joyce.

Het meest geraakt werd ik door A painful case (over een verloren liefde) en The Dead (ook over een verloren liefde, maar dan compleet anders) hoewel het eigenlijk allemaal juweeltjes zijn. Sommige zonder afgerond einde en daarin voor de tijd waarin ze geschreven werden zeer modern. Het is bijzonder hoe James Joyce in een paar woorden of zinnen een personage weet neer te zetten. Alle verhalen spelen in een Dublin dat niet meer bestaat, in een lang vervlogen tijd, de gevoelens van de personages zijn net zo herkenbaar als wanneer je ze gisteren was tegengekomen.

Dimitri Verhulst zei over Ulysses dat het 999 pagina's je lul uit je broek lachen is. Niet helemaal waar toch is dat zeker een grappig boek en niet het moeilijke boek waarvoor het meestal wordt aangezien. Dubliners daarentegen is veel melancholieker van toon en vaak ontroerend. Hulpeloze lieden proberen strompelend een weg te vinden door een moeizaam leven in de straten van Dublin.

maandag, september 18, 2017

Javier Marias: De verliefden

De verliefden
Een daad van zinloos geweld, dat lijkt de dood van Miguel, één van de twee verliefden die Maria elke ochtend bij haar ontbijt ziet in hetzelfde restaurant. Van een afstandje observeert ze de twee, een gelukkig huwelijk lijkt het. Maar is het dat ook?

"Marías lezen is puur genot." staat als aanbeveling op de omslag van De Verliefden, een aanbeveling van dagblad Trouw. Ik begon aan het boek maar het lezen er van voelde niet onmiddellijk aan als genieten. Lange zinnen, moeilijke zinnen. Toch was ik snel gegrepen door het verhaal en vooral geïntrigeerd door de hoofdpersoon, de vertelster, Maria. Zij is in het boek degene met het luisterend oor, de ziener die alles ziet en probeert te doorgronden, maar hoe betrouwbaar is zij zelf?

Op één derde van het boek pakt een professor, professor Rico een uitgave van Don Quichot uit de boekenkast. Is dat een aanwijzing dat Maria, die bij een uitgever werkt, net als Don Quichot te veel romans heeft gelezen en dat de verbeelding bij haar op hol slaat? Dat zij eveneens vecht tegen windmolens?

Nadat Maria via een collega op de hoogte is van de dood van Miguel raakt zij in gesprek met zijn weduwe, Luisa, die haar meeneemt naar haar woning, waar zij Javier Díaz-Varela ontmoet, een huisvriend van het echtpaar. Tijdens het gesprek dat er gevoerd wordt fantaseert zij over de gebeurtenissen rondom de dood van Miguel, verzint zij een gesprek tussen Javier en Miguel, kortom, zij fabuleert zelf hele geschiedenissen. Tegelijkertijd raakt ze in de ban van deze knappe man en begint niet lang daarna een verhouding met hem. Tot ze meent dat hij meer weet van de dood van Miguel, dat die dood niet zo toevallig en zinloos is als hij lijkt.

Het verhaal vordert traag maar daarmee wordt de spanning steeds meer opgevoerd. In tegenstelling tot een thriller waar de gebeurtenissen elkaar meestal in een hoog tempo opvolgen is het hier juist het tergend langzaam ontrafelen van het mysterie wat het zo spannend maakt.

Ondanks de lange en moeilijke zinnen de moeite waard om tot het einde toe uit te lezen.